|
Sėmundjet, 13 mijė shqiptarė do "skanohen" brenda njė viti Studim i pėrbashkėt demografik nga Shėndeti Publik e INSTAT Brenda njė viti, Ministria e Shėndetėsisė do tė raportojė problemet shėndetėsore tė popullatės sonė. Rreth 13 mijė shqiptarė do tė jenė pjesė e njė studimi tė madh pėr krijimin e njė baze tė dhėnash pėr sėmundjet infektive dhe jo infektive, pėr problemet shėndetėsore nė pėrgjithėsi dhe shqetėsimet mė tė shpeshta tė shqiptarėve. Studimi do tė nisė pėr pak kohė dhe do tė pėrfundojė nė fund tė 2009-ės. Pėr kėtė projekt do tė punojnė rreth 100 persona, tė cilėt do tė depistojnė, do tė krijojnė rrjetin e tė dhėnave dhe do tė pėrpunojnė tė gjithė informacionin e grumbulluar pėrgjatė studimit. Prezantimi i kėsaj nisme ėshtė bėrė publik dje nė njė takim mes sektorėve kryesorė qė do tė pėrfshihen nė kėtė studim.
Studimi
Nė kėtė nismė pritet tė marrin pjesė 8 mijė femra tė moshės 15-49 vjeēe dhe 4500 meshkuj tė po kėsaj moshe nė tė gjithė vendin. Pjesė e depistimit do tė jenė fėmijėt deri nė moshėn 6 vjeē, tė cilėt janė identifikuar nė familjet e pėrzgjedhura. Periudha e zbatimit tė studimit do tė jetė viti 2008 deri nė fund tė 2009-ės. Realizimi i kėtij projekti konsiderohet i domosdoshėm pėr tė pasur evidenca tė bazuara shkencėrisht, me qėllim orientimin e duhur tė politikave shėndetėsore. Lindjet, vdekshmėria nėn 5 vjeē, pėrdorimi i metodave kontraceptive, mbulesa vaksinale, kujdesi pėr gruan shtatzėnė, fėmijėt, ushqyerja me gji, sėmundjet seksualisht tė transmetueshme, do tė jenė pikat prioritare tė studimit. Po ashtu, ėshtė pėrpunuar njė set indikatorėsh, duke u bazuar edhe nė Studimin e Shėndetit Riprodhues tė vitit 2001. "Ministria e Shėndetėsisė ėshtė duke punuar pėr ngritjen e njė sistemi informacioni tė integruar nė tė gjitha nivelet e shėrbimit", sqaroi dje zyrtarisht Shėndetėsia. Ministria e Shėndetėsisė ka rolin drejtues dhe mbikėqyrės nė tėrė procesin e zbatimit tė Studimit Demografik Shėndetėsor, ndėrkohė qė agjencitė zbatuese do tė jenė INSTAT-i dhe ISHP-ja. Ky studim mbėshtetet financiarisht nga USAID, UNICEF, UNFPA dhe Kooperacioni Zviceran. Kompania "Macro International Inc" e mbėshtet teknikisht Institutin e Shėndetit Publik dhe INSTAT-in konform tė gjitha kritereve e standardeve. Vlera e kėtij studimi tė rėndėsishėm parashikohet tė jetė rreth 1.7 milionė USD.
Demografia
Studimi i fundit demografik raporton se mosha mesatare e popullsisė sė Shqipėrisė ėshtė 29 vjeē. Statistikat raportohen nga Ministria e Shėndetėsisė. Sipas kėtyre tė dhėnave, rezulton se popullsia vendase ėshtė e re. "Mosha mesatare e saj ėshtė 29 vjeē, ndėrkohė qė 29.5 pėr qind e saj ėshtė nė moshėn nėn 15 vjeē", thuhet nė statistikat e Shėndetėsisė. Sipas projeksioneve tė popullsisė, jetėgjatėsia mesatare ėshtė 74 vjeē. Ashtu si nė shumicėn e vendeve tė botės, femrat jetojnė mė gjatė sesa meshkujt. Nė Shqipėri, jetėgjatėsia pėr meshkujt ėshtė 72.5 vjeē, ndėrsa jetėgjatėsia pėr femrat ėshtė 77.5 vjeē. Sipas specialistėve, kėto tregues janė tė njėjtė me vende tė zhvilluara dhe, nga ana tjetėr, tregues si vdekshmėria foshnjore, vdekshmėria amtare dhe treguesi i sėmundjeve akute janė tė krahasueshme me vendet nė zhvillim. Ndėrkohė qė po sipas kėtyre statistikave rezulton se shifrat e vdekjeve foshnjore, deri 1 vjeē, nuk janė tepėr tė larta, kjo e krahasuar me BE-nė.
|


|