Islami: Duhen negociata për të dalë nga izolimi i vizave

Debate në Shkup pas vendimit. Partitë shqiptare: Të anulohet

Diplomacia shqiptare duhet të fillojë një fushatë intensive negociatash me Brukselin dhe vendet e rajonit, për të shpëtuar nga izolimi. Ky është vlerësimi që ish-ministri i Jashtëm, Kastriot Islami, dha dje në një intervistë për gazetën "Shqip". Sipas tij, suksesi i diplomacisë varet fuqimisht nga suksesi i qeverisë për të plotësuar të gjitha "detyrat e shtëpisë" të vendosura nga Brukseli.

Zoti Islami, ndërsa Shqipëria aspiron të bëhet pjesë e Bashkimit Evropian, sa ndikon negativisht fakti se 13 shtete të bashkimit nuk kanë përfaqësim në vendin tonë me ambasada, duke na mbuluar kështu nga Italia dhe Greqia?

Në Bashkimin Evropian vetëm kohët e fundit janë bërë 12 vende të reja anëtare. Shqipëria është një vend i vogël dhe jo anëtar i BE-së. Për një shtet me përmasa mesatare, apo të vogël të Bashkimit Evropian, është një vendimmarrje komplekse, politike e financiare hapja e një ambasade në një vend si Shqipëria. Perspektiva e të gjitha vendeve të BE-së është që të kenë përfaqësi reciprokisht në të gjitha vendet e BE-së. Kjo strategji është edhe për politikën e jashtme të Shqipërisë. Natyrisht do të ishte me e preferueshme dhe efikase që të gjitha vendet e BE-së të kishin përfaqësi në Tiranë, por sidoqoftë nuk mendoj se kjo ka ndikim negativ. Aq më tepër që vullneti reciprok ekziston dhe kjo perspektivë është e sigurt. Natyrisht, në drejtim të marrjes së vizave dhe të lehtësimit të këtij procesi kjo mungesë ka ndikim.

Shteti shqiptar ka reklamuar si tejet pozitive marrëveshjen për lehtësimin e vizave mes Shqipërisë dhe vendeve të Shengenit. Në fakt, a mendoni se do mund të zbatohet ky dokument duke pasur parasysh problemet që kemi me kartat e identitetit, dokumentet lehtësisht të falsifikueshme etj?

Besoj se ka dhe do të ketë ndikim jopozitiv në të gjithë këtë proces të lehtësimit, ndërkohë që procesi i liberalizimit nuk mund të imagjinohet pa plotësuar këto dhe disa kushte të tjera.

Nëse hedhim një vështrim në vendet e rajonit, shohim se Shqipëria mund të udhëtojë pa vizë vetëm drejt Malit të Zi. Së fundmi Maqedonia është shprehur për vendosjen e regjimit të vizave dhe kushte të tjera të njëjta me vendet e Shengenit. Si e gjykoni këtë vendim të shtetit fqinj?

Ky është një shqetësim real. Fakti që rajoni i Ballkanit Perëndimor mbetet i fundit në procesin e integrimit në BE, ka bërë të pashmangshme këtë situatë. Dhe sapo një shtet i këtij rajoni, siç është rasti së fundmi i Maqedonisë, përgatitet të marrë statusin e vendit kandidat për anëtarësim, atëherë ai detyrohet të aplikojë standardet e Shengenit, që kanë pasoja mbi vendet e tjera e natyrisht direkt mbi fqinjët. Ky njihet si fenomeni i zhvendosjes së kufirit evropian drejt vendeve joanëtare, duke krijuar iluzionin e izolimit për një numër gjithnjë e më të vogël vendesh. Paralelisht BE-ja ka filluar të aplikojë regjimin e lehtësimit të vizave për Ballkanin Perëndimor, pikërisht për të zbutur edhe efektet e kësaj dukurie. Kritikat ndaj qeverisë do të ishin në drejtim të plotësimit të kushteve që kërkohen nga BE-ja për të garantuar lehtësimin dhe/ose në drejtim të mungesës së efikasitetit për të negociuar për këtë çështje të ndjeshme.

Teksa udhëtojnë drejt Shqipërisë, duket se kanë nevojë vetëm shtetasit e Serbisë dhe Malit të Zi. Të tjerët janë pa viza. Cili mendoni se duhet të jetë qëndrimi i palës shqiptare në këtë kontekst dhe a do ishte zgjidhje vendosja reciproke e regjimit të vizave?

Shqipëria, duke qenë e ndërgjegjshme për axhendën dhe kalendarin e integrimit të saj në BE, ka aplikuar një politikë liberale vizash për hyrjet në Shqipëri. Dhe besoj se kjo ka qenë e drejtë. Por nga ana tjetër ajo nuk ka qenë e suksesshme të sigurojë reciprocitet, së paku me vende që ndodheshin në të njëjtin stad integrimi me vendin tonë. Duhet pasur parasysh se në këtë vendimmarrje, për disa nga vendet fqinje është pasur parasysh edhe prezenca e shtetasve me kombësi shqiptare. Tani duhet një veprim intensiv dhe pro aktiv i diplomacisë shqiptare si në negocimin me Brukselin, ashtu edhe me të gjitha vendet e rajonit që nuk janë pjesë e BE-së për të dalë nga kjo situatë izolimi. Natyrisht, suksesi i diplomacisë varet fuqimisht nga suksesi i qeverisë për të plotësuar të gjitha "detyrat e shtëpisë" të vendosura nga Brukseli, që më duket se ka ngadalësi e mangësi. Dhe mesa duket angazhimi është ende i pamjaftueshëm. Ky është një sektor ku demagogjia e qeverisë nuk funksion dhe paaftësia e saj lehtësisht evidentohet.


Humbja

Pasojat e vizave maqedonase


Vendimi i qeverisë maqedonase për të rivendosur regjimin e vizave me Shqipërinë përmes garancisë është vetëm një pengesë burokratike që do të vështirësojë lëvizjen e lirë të njerëzve dhe mallrave nga të dyja krahët, që do të ketë edhe kostot e veta ekonomike. Por cila palë do të jetë më e humbur nga ky vendim?

Shkëmbimet tregtare mes Shqipërisë dhe Maqedonisë për vitin 2006 arritën në 60 milionë euro. Deficiti tregtar i Shqipërisë me Maqedoninë ishte gati 40 milionë euro, duke dëshmuar se kanë qenë fqinjët ata të cilët kanë përfituar më shumë nga tregtia mes dy vendeve tona. Në këtë kuptim, një barrierë ndaj kësaj tregtie do të përcillte më shume kosto te fqinjët tanë lindorë. Edhe nga renditja e vendeve me të cilat Shqipëria zhvillon shkëmbime tregtare, Maqedonia zë vendin e 9 nga 14 vende me të cilat Shqipëria kryen shumicën e marrëdhënieve tregtare me 54 milionë euro eksporte për periudhën janar-nëntor 2007. Krahasuar me vendet e rajonit, Maqedonia figuron ndër eksportuesit më të mëdhenj në Shqipëri.



Polemika në Shkup për vizat. Shqiptarët: Të anulohet vendimi



Vendimi i qeverisë së Shkupit për të vendosur viza për qytetarët shqiptarë ka ngjallur polemika të shumta në Maqedoni, ku subjektet shqiptare kanë akuzuar ashpër qeverinë konservatore të Kryeministrit Nikolla Gruevski. E para që ka deklaruar dje ka qenë Bashkimi Demokratik i Shqiptarëve, e drejtuar nga Bardhyl Mahmuti, ish-drejtues i PDSH-së së Menduh Thaçit. Në deklaratën e djeshme, kreu i BDSH-së, Bardhyl Mahmuti, theksoi se "vendimi që të aplikohen vizat ndaj qytetarëve të Shqipërisë në mënyrë analogjike si shtetet e BE-së dëshmon se kjo logjikë antishqiptare merr edhe dimension strategjik në këtë moment, kur të gjitha vendet që synojnë integrimet euro-atlantike duhet të përmbushin kriteret e funksionimit në përputhje me vlerat perëndimore. Në kundërshtim të plotë me të gjitha sugjerimet e institucioneve euro-atlantike që të zgjerohet bashkëpunimi dhe fryma e integrimeve rajonale, ku liria e qarkullimit të njerëzve, mallrave dhe vlerave të dominojnë përballë tendencave izolacioniste, qeveria e Maqedonisë merr vendim për ndryshimin e regjimit të vizave, me qëllim që të pengojë qarkullimin e lirë të njerëzve, vlerave dhe sidomos të mallrave në rast të bllokimit serb". Sipas Mahmutit, ky vendim paraqet një provokim të radhës në vazhdën e provokimeve të qeverisë antishqiptare VMRO-PDSH. Bashkimi Demokratik Shqiptar dënon ashpër këtë politikë dhe të gjithë demokratët që të ushtrojnë presion për anulimin e këtij vendimi. Marrëdhëniet e Maqedonisë me Kosovën dhe Shqipërinë nuk mund të jenë ekskluzivitet i vendimeve të institucioneve shtetërore të këtij shteti. Pa konsensus me shqiptarët, vendimet e institucioneve shtetërore, ku dominon logjika e funksionimit antishqiptar, janë vendime të njëanshme dhe nuk kontribuojnë për stabilitetin e vendit dhe të rajonit. Ndërkaq, i menjëhershëm ka qenë edhe reagimi i biznesmenëve shqiptarë të Maqedonisë. Të organizuar në Odën ekonomike të Maqedonisë Perëndimore, biznesmenët shqiptarë deklarojnë se "përderisa shtetet fqinje janë edhe partnerët më të mëdhenj të vendit tonë në ekonomi, një vendim i tillë do të ketë rrjedhoja serioze në ekonominë tonë. Prandaj, kërkojmë nga qeveria ta shfuqizojë vendimin dhe të heqë regjimin e vizave, për të ndihmuar lëvizjet pozitive ekonomike, të cilat tashmë dallohen qartë në Maqedoni".

Pasaportat

Ndërkaq, Shkupi zyrtar përdor standarde të dyfishta për lëvizjen e lirë të shtetasve. Rreth 1550 shtetas shqiptarë janë pajisur me shtetësi të Maqedonisë dhe kjo është ndërmjetësuar në të shumtën e rasteve nga një shoqatë lokale e minoritetit maqedonas, "Prespa". Këtë e deklaron anëtari i kryesisë së shoqatës "Prespa", Petro Shkëmbi. Sipas tij, pajisja me pasaportën maqedonase është tepër e thjeshtë për banorët e zonës pranë kufirit. Anëtari i kryesisë së shoqatës maqedonase, "Prespa", që funksionon në Prespë dhe Pogradec, Petro Shkëmbi, thotë se që të marrësh shtetësinë maqedonase, duhet vetëm një kërkesë nga shoqata dhe certifikata nga gjendja civile e Pogradecit.