Lidhje te rendesishme Rrjetet tona shoqërore Shqip merr pjesë në programe të ndryshme marketingu ku mund të përfitojë komisione për produktet e zgjedhura në artikujt e publikuar.

Koment

Rreziqet që i kanosen botës/ Vendet e pasura duhet të shpërndajnë vaksinën para se të jetë shumë vonë

Rreziqet që i kanosen botës/ Vendet e pasura duhet të

Bota është në prag të dështimit të një prove teknike: asaj që dëshmon nëse komuniteti ndërkombëtar do të jetë i aftë t’i japë fund pandemisë globale pa lënë askënd mënjanë. Vendet e pasura kanë blerë furnizime të mëdha vaksinash, duke i lënë vendet më të varfra të përballen me mungesën ekstreme.

Një nismë globale e njohur si “COVAX” (COVID Vaccine Global Access Facility) ka si qëllim të shpërndajë vaksinën në mënyrë të barabartë, por me sa duket ka mungesë fondesh.

Në rastin më të mirë, COVAX do të arrijë vetëm një pjesë të vogël të popullsisë së vendeve me të ardhura të ulëta këtë vit. Qeveria e Afrikës së Jugut ka paralajmëruar për një "aparteid vaksine" global.

Ka ende kohë për ta menaxhuar ndryshe këtë situatë. Vendet e pasura kanë një detyrë morale të ndihmojnë në shpërndarjen e vaksinave. Është gjithashtu në interesin e tyre ekonomik. Në vend të grumbullimit të furnizimeve, këto vende duhet të rialokojnë dozat në vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme dhe të sigurojnë fonde për të siguruar që popullatat më të prekura - përfshirë pakicat dhe njerëzit pa shtetësi.

NJË SAKRIFICË E ZGJUAR

Liderët politikë po përballen me presione të forta për të pasur prioritet vaksinimin e popujve të tyre përkatës. Instikti për mbijetesë, për të shëruar fillimisht njerëzit e popullit që udhëheqin e më pas shpërndarje ndihmash për të tjerët, mund të jetë i justifikuar por ka limitet e veta. Të gjithë njerëzit kanë vlerë të barabartë. Shpërndarja e barabartë e vaksinës, ashtu si testet dhe terapitë, janë tregues i sjelljes humanitare dhe etike. Është gjithashtu mënyra më efikase për të menaxhuar krizën që pandemia e Coronavirus ka shkaktuar, që siç ka bërë deri tani do të vazhdojë të ketë efekt në të gjitha kombet.

Ndërsa pandemia vazhdon, përparimi në fusha të tjera të shëndetit global, të tilla si imunizimi i fëmijëve dhe çrrënjosja e poliomelitit, po ndryshon ndjeshëm. Për shkak të COVID-19, rreth 1.5 milion më shumë njerëz u parashikuan të vdisnin nga AIDS, tuberkulozi dhe malaria në vitin 2020. Ky numër afrohet me atë të vdekjeve të COVID-19 në botë në të njëjtën periudhë. Numri i njerëzve që përjetojnë ose rrezikojnë nga uria akute është dyfishuar gati vitin e fundit dhe Banka Botërore vlerëson se pandemia ka futur 100 milion njerëz në varfëri ekstreme. Gratë dhe vajzat përballen me një rrezik më të madh të dhunës së bazuar në gjini, duke përfshirë përdhunimin, martesën e fëmijëve dhe skllavërinë seksuale, gjatë pandemisë. Dhe mbyllja e shkollës dhe mësimi i paarritshëm në distancë kanë lënë 463 milion fëmijë pa arsim zyrtar.

Vetëm duke vaksinuar popullsinë e botës, këto prirje destabilizuese mund të ndryshohen ose të zhduken. Grumbuj të mëdhenj sëmundjesh në vendet me të ardhura të ulëta rrezikojnë të rigjenerojnë pandeminë në vendet me të ardhura të larta - dhe një përhapje e tillë e pakontrolluar do të pengojë rimëkëmbjen ekonomike globale dhe minon sigurinë e qeverive në të gjithë botën.

Për të shpërndarë mjaft vaksina, ilaçe dhe teste në vendet në zhvillim do të kushtojë rreth 24 miliardë dollarë në 2021. Kjo është një shumë e konsiderueshme në një kohë kur madje edhe ekonomitë me të ardhura të larta janë dëmtuar. Por investimi do të sjellë përfitime që tejkalojnë koston. Fondi Monetar Ndërkombëtar ka parashikuar që vaksinimi në të gjithë botën do të shtonte gati 9 trilion dollarë në ekonominë globale deri në vitin 2025. Udhëheqësit e demokracive të pasura duhet të shikojnë përtej ditës së sotme, përndryshe vendimet e tyre do t'i ndjekin ata nesër.

RIALOKIMI I SË DREJTËS

Drejtësia e vërtetë do të kërkonte që të gjitha vendet me të ardhura të larta të heqin dorë nga vaksinat e tyre të blera veçmas dhe në vend të kësaj të marrin pjesë në COVAX. Bërja e kësaj do të siguronte që vaksinat të ndaheshin mbi një bazë të drejtë. Por një zgjidhje e tillë është e papranueshme politikisht, duke pasur parasysh që vendet e pasura tashmë kanë filluar të shpërndajnë dozat që kanë blerë për veten e tyre.

Me të drejtë, edhe disa pjesëmarrës të COVAX janë bërë pjesë e problemit. Australia, Kanadaja dhe Bashkimi Evropian, për shembull, kanë hyrë në marrëveshje të veçanta blerjeje me prodhuesit e vaksinave, duke blerë furnizime të pakta direkt nga prodhuesit. Këto vende kërkojnë t'i kenë të dyja mënyrat, dhe rregullat e tanishme nuk duket se i pengojnë ato: ato mund të bashkohen në përpjekjen globale për shpërndarje të drejtë të vaksinave dhe ende të sigurojnë qasje të hershme për veten e tyre. Por të dy përpjekjet janë në tension. Sa më shumë furnizime të kombeve të pasura, aq më pak doza mbeten për ata që mbështeten në COVAX.

NJË ÇMIM I VOGËL PËR T’U PAGUAR

Vendet e pasura do të duhet të marrin përsipër pjesën më të madhe të barrës globale për t'i dhënë fund pandemisë. Detyrimet e financimit duhet të jenë proporcionale me madhësinë dhe të ardhurat e popullsisë. Vendet e pasura tashmë kanë injektuar afërsisht 13 trilionë dollarë në ekonomitë e tyre. Por ata kanë rritur ndihmën e tyre për mbrojtjen sociale - programe që plotësojnë nevojat themelore të njerëzve, të tilla si për ushqimin dhe mbështetjen e papunësisë - në vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme vetëm me më pak se 6 miliardë dollarë që nga tetori i kaluar.

Vendet e pasura duhet të angazhojnë të paktën dy përqind të shpenzimeve të tyre COVID-19 për përgjigjen dhe masat e rimëkëmbjes në vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme. Të bësh këtë përmbush jo vetëm një detyrim moral, por edhe një ligjor, sipas ligjit ndërkombëtar për të drejtat e njeriut. Sipas Paktit Ndërkombëtar për të Drejtat Ekonomike, Sociale dhe Kulturore, vendet e pasura kanë detyrimin të "ndërmarrin hapa, individualisht dhe përmes ndihmës dhe bashkëpunimit ndërkombëtar" për të realizuar të drejtat e çdo personi. Për më tepër, duke ndihmuar vendet e tjera të luftojnë pandeminë mund të nxisë tregjet globale dhe të stabilizojë qeveritë, gjithashtu duke forcuar rimëkëmbjen ekonomike dhe interesat e sigurisë kombëtare të vendeve të pasura.

Ekonomitë kryesore të botës jo vetëm që duhet të kryejnë disa nga shpenzimet e tyre lehtësuese pandemike në vendet me të ardhura të ulëta, por gjithashtu të zgjasin një moratorium të shërbimit të borxhit deri në vitin 2022 dhe të anulojnë borxhet e shumë prej vendeve më të varfra.  Ata duhet të mbështesin Fondin Monetar Ndërkombëtar në krijimin e të Drejtave Speciale të Tërheqjes, një aset i shtuar rezervave të huaja të vendeve që mund të konvertohet në monedhë. Sa më shpejt që bota të fillojë ekonomitë e vendeve me të ardhura të ulëta dhe të mesme, aq më shpejt ato vende do të jenë në gjendje të financojnë vaksinat e tyre, ilaçet dhe testet diagnostike kur të godasë pandemia tjetër.

TË SHIKOJMË PËRPARA

Vendet duhet të synojnë të shpërndajnë në mënyrë të barabartë burimet jo vetëm nëpër botë, por edhe brenda kufijve të tyre. Ata duhet të administrojnë furnizimet e tyre të vaksinave në mënyrë transparente dhe të barabartë, duke përfshirë emigrantët e padokumentuar, refugjatët dhe komunitetet e tjera të margjinalizuara të goditura rëndë nga pandemia, të tilla si njerëz me ngjyrë në Shtetet e Bashkuara, punëtorë Emigrantë në Singapor dhe popuj indigjenë në Brazil. Bërja e kësaj do të kërkojë që politikëbërësit të përcaktojnë përparësitë etike por edhe të ndërmarrin përpjekje për komunikimin me komunitetin që synojnë sigurimin e përfshirjes.

Ndërsa vendet e pasura ndërmarrin punën e vështirë për të parë nga brenda, ato nuk duhet të lënë pas dore popullatat globale më të prekura, disa prej të cilave banojnë brenda kufijve të tyre. Këto përfshijnë refugjatë, persona të zhvendosur brenda vendit, azilkërkues dhe njerëz pa shtetësi. Komunitetet e tilla shpesh janë të mbushura me njerëz, gjë që i vë ata në rrezik të veçantë të infektimit, dhe mungesa e tyre e shtetësisë në vendet e tyre të banimit i bën ata veçanërisht të mundshëm të lihen jashtë kujdesit shëndetësor dhe fushatave të vaksinimit. Sigurimi i imunizimit të komuniteteve të tilla është çështje jo vetëm e drejtësisë, por edhe e parandalimit të përhapjes së mëtejshme. Të gjitha vendet duhet t'i japin përparësi këtyre popullatave dhe COVAX duhet t'u kërkojë vendeve marrëse t'i mbulojnë ato. Në fakt, struktura duhet të rrisë qëllimin e saj të vaksinimit 2021 për të përfshirë 80 milion njerëz të zhvendosur me forcë dhe të paktën 10 milion njerëz pa shtetësi.

Bota pothuajse me siguri do të përballet me një pandemi tjetër. Shpërthimi i ardhshëm i ndonjë virusi mund të krahasohet ose jo me madhësinë dhe ashpërsinë e COVID-19; por për të parashikuar eventualitetin e saj, OBSH, me mbështetjen e plotë nga qeveritë e botës, duhet të krijojë një fond të përhershëm për të mbuluar kërkimin, zhvillimin dhe alokimin e vaksinave.

Axhenda e veprimit të barazisë që ne kemi propozuar jo vetëm që do të shpëtojë jetë dhe do të çojë rimëkëmbjen ekonomike, por gjithashtu demonstron se bota e sotme e copëtuar mund të bashkohet për një qëllim të përbashkët. Një bashkëpunim i tillë në fund të fundit do t'i shërbejë një morie përparësish globale - nga ndryshimi i klimës te siguria globale shëndetësore në të ardhmen - që kërkojnë përpjekje të përbashkëta dhe një angazhim për drejtësi./Foreign Affairs, Përktheu: Gazeta Shqip

©Copyright Gazeta Shqip

Ky artikull është ekskluziv i Gazetës Shqip, gëzon të drejtën e autorësisë sipas Ligjit Nr. 35/2016, "Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e lidhura me to". Shkrimi mund të ripublikohet nga mediat e tjera vetëm duke cituar Gazeta Shqip dhe në fund të vendoset linku i burimit, në të kundërt çdo shkelës do të mbajë përgjegjësi sipas Nenit 178 të Ligjit Nr/ 35/2016.

 

 

Denonco

Keni informacion në interes të publikut? Dërgojeni në Shqip duke klikuar këtu.

Poll

Biznes

Ndiqni të gjitha lajmet e fundit
në rrjetet tona shoqërore