Lidhje te rendesishme Rrjetet tona shoqërore Shqip merr pjesë në programe të ndryshme marketingu ku mund të përfitojë komisione për produktet e zgjedhura në artikujt e publikuar.

Në Fokus

Grekët alarmohen nga Rama: Bashkimi Shqipëri-Kosovë, një makth për Ballkanin

Grekët alarmohen nga Rama: Bashkimi Shqipëri-Kosovë, një

“Me deklaratat e tij të fundit, ku ai e përcakton bashkimin e Shqipërisë me Kosovën në Shqipërinë e Madhe si synimin kryesor të karrierës së tij politike, kryeministri shqiptar Edi Rama ka hapur kapakun e Kutisë së Pandorës të “Ideve të Mëdha” e të rrezikshme ballkanike.

Reagimi i një “të madhi” tjetër në Ballkan, Beogradit, ishte shumë i shpejtë. Ministri i Brendshëm serb, Aleksandar Vulin, thotë se bashkimi serb është “e vetmja pengesë për një Shqipëri të Madhe”.

Dhe pas Beogradit ishte Kremlini, ai që i “tregoi dhëmbët” Ramës dhe Perëndimit duke përshëndetur “nismat humanitare të Beogradit për popullin serb”, pra idenë e “Serbisë së Madhe”. Siç thonë shpeshherë serbët:”Ju nuk mund t’ua ndaloni serbëve, atë që u lejoni shqiptarëve”. Sipas kësaj logjike, ata që heshtin ndaj deklaratave të Ramës për krijimin e “Shqipërisë së Madhe”, duhet të heshtin kur ne serbët flasim për “botën serbe”.

Shqiptarët dhe serbët i kanë testuar “ujërat” gjatë çdo rasti që kanë pasur në dorë kohët e fundit, duke pritur me padurim riorganizimin e ardhshme të kufijve ballkanikë, përmes të cilëve do të arrijnë integrimin e tyre kombëtar të shumëdëshiruar, nëpërmjet integrimit në një lloj shtëpie të përbashkët kombëtare të vëllezërve të tyre etnikë që kanë mbetur “të bllokuar” në shtetet fqinje, pasi dolën nga Luftërat e përgjakshme Jugosllave, dhe nga shembja e bllokut komunist lindor.

Nacionalizmi bullgar nuk është shumë prapa tyre, duke ringjallur pretendimet historike kundër Maqedonisë së Veriut. Kroacia po pret shansin të zgjerohet në rastin e  riorganizimit të kufijve, me synimin për të rrëmbyer disa territore nga Bosnje Hercegovina.

Nuk është hera e parë që Edi Rama flet për një bashkim të shqiptarëve, siç kanë folur gjithmonë paraardhësit e tij në Tiranë dhe Prishtinë. As irredentizmi serb nuk i ka braktisur ëndrrat e tij për dominim mbi sllavët e Ballkanit, dhe as nacionalizmi bullgar nuk ka reshtur asnjëherë së ëndërruari për një Traktat të ri të Shën Stefanit (i nënshkruar në vitin 1878 midis Perandorive Ruse dhe Osmane, dhe që parashikonte një Bullgari shumë më të madhe sesa kufijtë e saj  aktualë).

Idetë e irredentizmit kanë ekzistuar gjithmonë në Ballkan, duke dalë në sipërfaqe sa herë që e lejojnë rrethanat historike dhe ato gjeopolitike. Ne do të donim të besonim se me fundin e Luftërave Jugosllave, kur kombet masakruan njëri-tjetrin për të krijuar shtetet e tyre dhe u përballën me ndërhyrje nga jashtë, edhe nacionalizmi është zbutur.

Heqja graduale e kufijve përmes integrimit të premtuar në Bashkimin Evropian, ishte pjesë e strategjisë së Perëndimit për të konsoliduar paqen dhe stabilitetin në rajon dhe për të krijuar një zonë të sigurt ndikimi në korridorin tokësor nga Adriatik në Detin e Zi.

Por “prushi” i nacionalizmit digjet ende nën sipërfaqe, dhe përdoret herë pas here nga lojtarë të fuqishëm ose nga ata “dashakeqë”, siç u shpreh së fundmi presidenti i Maqedonisë së Veriut Stevo Pendarovski në një intervistë për “Kathimerini”,për të çuar përpara interesat e tyre.

A mos po i ndjejnë “kryepriftërinjtë” e irredentizmit ballkanik, problemet që po vijnë, prandaj po nxitojnë të zbatojnë axhendën e tyre?Shumë analistë e shohin të afërt rrezikun e rrënimit të gjithë statuskuosë së pasluftës në rajon, e cila do të sillte pasoja të tmerrshme.
Ish-ambasadori i SHBA-së në Beograd, William Montgomery (ai që udhëhoqi fushatën për rrëzimin e Slobodan Milosevicc në vitin 2000), shprehu për televizionin shtetëror kroat kohët e  fundmi frikën e tij se në Ballkan mund të shpërthejnë konflikte të reja, sepse siç tha ai, asnjë nga problemet nuk është zgjidhur, duke paralajmëruar se zona nuk është më një prioritet për politikën e jashtme amerikane.

Ky fakt, zbehja graduale e interesit të SHBA-së në rajon, në emër të prioriteteve të tjera gjeopolitike – Paqësorit, Kinës, dhe Azisë Lindore në përgjithësi – është shumë drithërues.

Ishin amerikanët ata që imponuan hartën ballkanike të pasluftës civile, dhe po ata mbeten garantuesit e marrëveshjeve që mbështesin paqen dhe stabilitetin aktual në rajon.

I pëlqen apo jo dikujt, SHBA-ja është fuqia dominuese në rajon, dhe mungesa e saj do të krijojë një boshllëk të rrezikshëm pushteti, që do të çlirojë forcat centrifugale nacionaliste dhe irredentiste, që janë mjaftueshëm të fuqishme për ta zhytur në kaos rajonin.

Diplomatët dhe politikanët po përpiqen me ankth të imagjinojnë të nesërmen e Ballkanit, pa dorën e fuqishme të SHBA-së që garanton paqen, stabilitetin dhe ruan aleancat gjeopolitike. Deri vonë, përgjigja mund të ishte:Amerikanët po largohen, por po vijnë francezët, gjermanët dhe Bashkimi Evropian.

Por kjo parullë nuk vlen më. Shoqëritë e Ballkanit Perëndimor duket se e kanë humbur besimin tek Evropa. Fuqitë e Bashkimit Evropian po angazhohen secila në lojën e tyre të fshehtë, për të çuar përpara interesat e tyre shtetërore dhe ekonomike.

Mosgatishmëria e Brukselit për të çuar përpara procesin e anëtarësimit të kandidatëve, e ka përhapur zhgënjimin tek njerëzit, të cilët ndjejnë se evropianët po i mashtrojnë. Si udhëheqësit pro-evropianë, ashtu edhe qytetarëve i është sosur durimi.

Në një rast, presidenti francez Emmanuel Macron bllokoi negociatat me Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut, që të bënte pazare me Berlinin. Në një rast tjetër, Greqia ose Bullgaria i ndaluan ato për shkak të konflikteve historike.

Edhe kancelarja gjermane në largim, Angela Merkel, që e kishte trumbetuar aq shumë strategjinë e integrimit të Ballkanit Perëndimor në BE, i dha një goditje pas shpine në samitin e fundit BE-Ballkani Perëndimor në Lubjanë, duke e bllokuar propozimin e presidencës sllovene për të përcaktuar vitin 2030, si një datë për përfundimin e negociatave të anëtarësimit.

Tani në vendet e Ballkanit Perëndimor, dominon besimi se “ata nuk na duan”.“Shtetet e Bashkuara nuk janë aq të pranishme në rajon, ato kanë prioritete të tjera globale, dhe evropianët janë shumë rrallë të bashkuar për shumë çështje. Perspektiva evropiane po e humbet joshjen e saj, dhe gjithnjë e më shumë njerëz në zonë po kërkojnë alternativa të tjera”-paralajmëroi Pendarovski, duke aluduar për propozimin rus që po përhapet në Ballkan, për t’u anëtarësuar në Unionin Euroaziatik, të drejtuar nga Moska.

Nën një atmosferë ankthi për të nesërmen në një Ballkan pa amerikanët, po shtohen zërat për një hartë të re kufitare, për të ndihmuar në zgjidhjen njëherë e mirë të 3 çështjeve historike “të nxehta” të rajonit (atyre shqiptare, maqedonase dhe serbe).

Nuk është rastësi që një dokument jo-zyrtar, që i atribuohet kryeministrit slloven Janez, qarkulloi plot bujë pranverën e këtij viti në qarqet diplomatike dhe mediat në Ballkanin Perëndimor. Një ndër propozimet e saj ishte “ndarja paqësore” e Bosnjes, me Kroacinë dhe Serbinë që do të aneksonin territore etnikisht homogjene, bashkimin e Shqipërisë me Kosovës, dhe autonomi për Kosovën Veriore të kontrolluar nga serbët.

“Ndryshimi i kufijve do të hapte kutinë e Pandorës”- tha përfaqësuesi i lartë i atëhershëm për Bosnjën, Valentin Inzko. Po pse është i frikshëm një shkëmbim i ri territorial dhe i popullsisë në Ballkan? E vërteta është se ka shumë vatra konflikti të gatshme të shpërthejnë sërish, sidomos në dy shtete, Bosnje-Hercegovinë dhe Kosovë, të cilat mbeten të paqëndrueshme, Bosnja më shumë se Kosova.

“Pse të mos bëhet një “transferim paqësor” mes dy qendrave metropolitane, Beogradit dhe Tiranës, dhe të zgjidhet njëherë e mirë çështja serbe dhe ajo shqiptare, duke zbutur nacionalizmin, thotë disa. Së pari, përgjigjen ata që tmerrohen nga kjo perspektivë, sepse përzierja etnike midis popullsive ballkanike, veçanërisht në ish-Jugosllavi, është e tillë që një ndarje është e pamundur, përveç nëse imponohet nga dhuna, siç ndodhi në luftërat jugosllave të viteve 1990, gjë që do të thotë më shumë konflikte dhe më shumë gjakderdhje.

Së dyti, le të supozojmë se shqiptarët dhe serbët do të arrijnë në njëfarë mënyre një marrëveshje. Cili do të jetë rezultati? Serbët do marrin territore nga Bosnja, Kroacia, Kosova dhe Mali i Zi dhe të krijojnë një “Serbi të Madhe”. Homologia e saj do të ishte një “Shqipëri e Madhe”, duke e bashkuar “shtetin amë” me pjesën tjetër të Kosovës, krahinat perëndimore të Maqedonisë së Veriut (Tetova), me pjesë nga Mali i Zi dhe Shqipëria e Jugut dhe natyrisht, Çamëria, një rajon që shtrihet pothuajse tërësisht brenda rajonit grek të Epirit.

Në kundërpërgjigje, Bullgaria do të pretendojë pjesën tjetër të Maqedonisë së Veriut, Kroacia do të pretendojë Hercegovinën, dhe do të kemi në Ballkan 2 shtete të zgjeruara, dhe ku ekuilibri i fuqisë, ku aktualisht nuk dominon asnjë fuqi, do të prishej.

A do të tolerojnë Greqia dhe Turqia rritjen e fqinjëve përreth tyre, apo në rastin e Greqisë, në kurriz të saj? A do të lejojnë interesat evropiane, amerikane dhe ruse një realitet të ri gjeopolitik në Ballkan? Në këtë rast do të hapeshin “dyert e ferrit”, dhe kjo është arsyeja pse njerëzit janë të frikësuar nga perspektiva e tërheqjes së SHBA-së nga rajoni.

Nacionalizmi i ripaketuar

Non-paper-i nuk ishte dokumenti i parë që nxiste skenarë të tillë dhe hapte oreks. Dëshirat e tilla, në formë propozimesh dhe skenarësh për zgjidhjen e çështjeve, qarkullojnë herë pas here, kryesisht nga politikanë dhe teoricienët etnikë si në Tiranë ashtu edhe në Beograd. Kohët e fundit, propozime të tilla janë ripaketuar për të zbutur frikën e atyre që parashikojnë konflikte të reja.

Kështu, shqiptarët në retorikën e tyre e kanë zëvendësuar “Shqipërinë e Madhe” me “Shqipërinë Natyrale” ose, në varësi të audiencës, me “Bashkimin Kombëtar të Shqiptarëve”, në të cilin përfshijnë vëllezërit e tyre etnikë në Kosovë, Maqedoninë e Veriut, Serbinë Jugore. , Mali i Zi dhe, më të guximshmit, Epiri grek, ku pothuajse nuk ka mbetur çamë, por ku disa pjesëtarë të popullsisë së dëbuar dhe pasardhësit e tyre shpresojnë të kthehen.

Serbët, në vend të dogmës së Millosheviçit "të gjithë serbët në një Serbi", propozojnë qëllimin më të pëlqyeshëm të një "bote serbe" që natyrisht do të nënkuptonte aneksimin e pjesëve të Bosnjës, Kroacisë, Kosovës dhe Malit të Zi ku jetojnë serbët. (ose përdoret, në rastin e Kroacisë). Kjo pikë, në lidhje me ndryshimin në retorikë, por jo në thelb, është shprehur qartë nga kreu i Malit të Zi, Milo Gjukanoviç.

Bullgarët nuk flasin hapur për një "Bullgari të Madhe", por, të shtyrë nga nacionalistët e fortë, kanë hyrë në axhendën e marrëdhënieve dypalëshe me Maqedoninë e Veriut, si dhe me BE-në, narrativën "një komb, dy shtete" me Maqedoninë e Veriut. konsiderohet thjesht një dele endacake e humbur nga konfliktet e shekullit të 19-të dhe fillimit të shekullit të 20-të dhe e cila, duke pasur parasysh kthesën e duhur të historisë, do t'i bashkohet kopesë kombëtare. Kjo retorikë ndërthuret me shqetësimin për një ringjallje të nacionalizmit, irredentizmit dhe një çmendurie të re ballkanike.

Amerikanët dhe evropianët herë pas here kanë kritikuar ashpër si zyrtarët e Shqipërisë ashtu edhe të Kosovës për deklaratat dhe deklaratat irredentiste për bashkimin e dy shteteve, por liderët shqiptarë etnikë nuk do ta modifikojnë retorikën e tyre.

Në një memorandum drejtuar Ministrisë së Shqipërisë për Evropën dhe Punët e Jashtme, Departamenti Amerikan i Shtetit shprehu shqetësimin e tij për qëndrimin e lidershipit shqiptar, duke vënë në dukje se ai jo vetëm që promovon sjellje nxitëse dhe pakëson prioritetet e rajonit, por se ai potencialisht nxit dhunën, minon paqen dhe stabilitet dhe ndikon në marrëdhëniet dypalëshe. Memorandumi i kërkoi Shqipërisë të mos detyronte SHBA-në ta denonconte publikisht.

Florian C. Feyerabend, ekspert për çështjet e Evropës Juglindore në Fondacionin Konrad Adenauer, denoncoi deklaratat e Edi Ramës për një konfederatë Shqipëri-Kosovë me këto terma: “Ëndrrat e Shqipërisë së Madhe, Serbisë së Madhe apo Kroacisë së Madhe nuk kanë vend në shekullin e 21-të. Të gjithë e dimë se ku çoi irredentizmi jugosllav në shekullin e 20-të. Ne vajtuam qindra mijëra viktima. Por kur këto plane rishfaqen në deklarata, ne jemi të shqetësuar. Ndërtesa e përbashkët evropiane është saktësisht e kundërta e politikës nacionaliste-populiste.”

Ku do të çojë kjo bisedë paranojake dhe kush, përveç amerikanëve, mund t'i japë fund? Për momentin, dhe për sa kohë që amerikanët janë lojtarë në rajon, askush nuk guxon t'i zbatojë këto plane, diplomatikisht apo ushtarakisht.

Urdhri ekzekutiv i Bidenit

Presidenti i SHBA-së Joe Biden lëshoi ??një urdhër ekzekutiv më 8 qershor (“Urdhër Ekzekutiv për Bllokim të Pronave dhe Pezullimin e hyrjes në Shtetet e Bashkuara të disa personave që kontribuojnë në situatën destabilizuese në Ballkanin Perëndimor”) që kërcënon me sanksione këdo që është përgjegjës ose bashkëpunëtor në, ose që është përfshirë drejtpërdrejt ose tërthorazi në, një shkelje ose një akt që ka penguar ose kërcënuar zbatimin e çdo marrëveshjeje rajonale të sigurisë, paqes, bashkëpunimit ose njohjes reciproke ose kornizë ose mekanizëm llogaridhënieje në lidhje me Ballkanin Perëndimor … përfshirë Marrëveshjen e Prespës të vitit 2018; Marrëveshja Kornizë e Ohrit e vitit 2001; Rezoluta 1244 e Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara; Marrëveshja e Dejtonit; ose Konkluzionet e Këshillit të Konferencës për Zbatimin e Paqes të mbajtur në Londër në dhjetor 1995.

Ishte një mesazh për këdo që synonte të prishte ekuilibrin aktual të fuqisë, se SHBA nuk do ta lejojë të ndodhë.

Kjo, megjithatë, ishte para debatit në shkëputjen nga Afganistani, dhe as SHBA-ja nuk kishte shpallur ende strumbullarin e politikës së saj të jashtme në Azinë Juglindore dhe Paqësorin, duke reflektuar prioritetet e reja gjeopolitike të Uashingtonit. Me shumë mundësi, në të ardhmen e afërt nuk do të shohim skena si në Kabul, me ushtarë amerikanë që mbushin aeroportet për t'u kthyer në shtëpi.

Sido që të zhvillohen çështjet rajonale, është e sigurt që SHBA-ja nuk do të tërheqë praninë e saj ushtarake nga Greqia (porti i Aleksandoupolit), Bullgaria dhe Rumania, e konsideruar me rëndësi të madhe për lëvizjet e saj në Bosfor, Detin e Zi, Ukrainë dhe Kaukaz. Mbetet për t'u parë se çfarë planifikon të bëjë me Ballkanin Perëndimor. Atje, ekuilibri është aq i rrjedhshëm dhe i brishtë, dhe përplasja për ndikim me Rusinë është e tillë që edhe perceptimi i largimit të amerikanëve mund të çojë në trazira të rrezikshme./Marrë me shkurtime nga “Kathimerini”

Denonco

Keni informacion në interes të publikut? Dërgojeni në Shqip duke klikuar këtu.

 
Poll

Aktualitet

Ndiqni të gjitha lajmet e fundit
në rrjetet tona shoqërore