Veliaj: Brenda vitit fillon lëvizja ime politike

Ish-drejtuesi i "Mjaft"-it analizon situatën politike, qeverisjen dhe opozitën aktuale

Brenda vitit, Erion Veliaj pritet të ngjisë lëvizjen më të re politike. Pak kohë pasi ka lëshuar karrigen drejtuese të "Mjaft"-it, në një intervistë për gazetën "Shqip", Veliaj sqaron se nuk planifikon të përfshihet në partitë ekzistuese. Ai zbulon se ka kaluar një kohë të konsiderueshme në Washington, Bruksel e gjetkë për t‘u njohur me disa mënyra alternative të angazhimit politik. Ndërsa nuk heziton t‘u kthejë përgjigje akuzave të ish-kryeministrit socialist, Fatos Nano, se ka udhëhequr një skemë për rrëzimin e tij nga pushteti. Veliaj thotë se Nano po i bën një nder të madh opozitës, duke mpiksur rreth vetes gjithë tumorin politik të së majtës. Paralelisht me insistimin për largim të Berishës dhe Nanos nga politika, ish-drejtuesi i "Mjaft"-it vlerëson se kabineti aktual do të ketë si epitaf shprehjen "një qeveri në paraburgim".

Me çfarë merret Erion Veliaj pak kohë pas tërheqjes zyrtare dhe publike nga drejtimi i lëvizjes "Mjaft"?

Momentalisht po udhëtoj shumë për një iniciativë të promovimit të Ballkanit Perëndimor në Bashkimin Evropian. Janë përfshirë shumë organizata prestigjioze dhe aktorë të rëndësishëm. Ideja më mban të angazhuar në çështjet rajonale dhe po e përdor mirë këtë kohë për "të nxënë" - për të mësuar ç‘funksionon e ç‘nuk funksionon në Ballkan për çështjet e integrimit, klimën pro-biznes, riformatimin e sistemit arsimor, modernizimin e shërbimeve publike e të tjera leksione të rëndësishme. Në përgjithësi, rajoni është një histori suksesi dhe kjo e bën të lehtë promovimin e tij - Bullgaria e Rumania janë transformuar totalisht në këtë 10-vjeçar, Sllovenia është tashmë e gatshme të jetë presidente e Evropës për vitin që vjen, kandidatët si Turqia dhe Kroacia po shënojnë një "bum" ekonomik të paprecedentë. Vetëm në vitin 2006, Turqia tërhoqi 24 miliardë USD investime, krahasimisht 3-fishi i gjithë GDP-së (produktit të brendshëm bruto) të Shqipërisë.

A është e lehtë të promovosh Shqipërinë jashtë vendit?

Jo, absolutisht jo. Fillimisht refuzoja ta pranoja këtë gjë, por më duhet të jem realist. Le të harrojmë patriotizmin patetik për një moment e t‘i shohim gjërat siç janë. "The Economist" tallej përpara një jave me raportin e Bashkimit Evropian për Shqipërinë, ku "vlerësime alarmante" të tipit "po kalon një ligj i ri për personat që praktikojnë gjakmarrje" të prezantojnë si një shtet i mbetur në tentativë. Raporti ndër të tjera përsëriste gjer në lodhje ato tema që teksa punoja te MJAFT-i i proklamonim çdo ditë: buxhetin e fryrë administrativ të Parlamentit, shërbimet publike të degraduara (uji, dritat, kanalizimet), regjistrimi i popullsisë, lufta kundër korrupsionit si demagogji e dalë boje dhe një ekonomi që veçse rritje nuk njeh. Ndaj them, kjo nuk përbën histori suksesi dhe as marketingu më i mirë s‘do mund të kamuflonte atë që realisht ndodh në Shqipëri. U bë kaq vjet që flitet, shkruhet, filmohet fjala vjen për Lëvizjen MJAFT apo transformimin e Tiranës - mua më vjen mirë si ish-drejtues i njërës dhe qytetar i tjetrës - por janë kaq pak për një vend që duhet ta kishte impresionuar Evropën tash 20 vjet. I gjithë blloku lindor ka ndërruar disa gjenerata të lidershipit - ne akoma s‘kemi hapur dosjet e bashkëpunëtorëve të sigurimit. Akoma më keq, ata që qeverisin sot janë mishërimi i asaj që thotë Vaslav Havel - "ish-komunistët më shembullorë bëhen antikomunistët më të zellshëm e kësisoj dhe më të rrezikshëm". Shikoni të djathtën e sotme - antibiznes, antipronë, anti të përndjekur, i vetmi i përndjekur politikë në Parlament përjashtohet nga Partia Demokratike. Ndaj dhe dyshoj se këtu nuk bëhet fjalë për padije apo injorancë, këtu flasim për një mungesë totale vizioni e dëshirë për t‘i përmirësuar këto gjëra.

Cili është vlerësimi juaj për situatën politike në të cilën po kalon vendi muajt e fundit?

Ç‘mund t‘ju them, edhe Bart Simpson do të qeveriste më mirë sot se Sali Berisha. Shikoni qeverinë, kryetar është një ish-komunist, organizator i një grushti shteti, dhunues i medias dhe kameleon i papërsëritshëm politik - ju kujtohet kur shtroi tapet të kuq për atë që e pagëzoi si "Padrino", a thua se po priste realisht Marlon Brandon, dhe jo karakterin real të epiteteve të tij. Ç‘respekt mund të kesh për një Kryeministër që as vendlindjen e vet nuk e viziton dot pas 10 vjetësh? Ose shikoni ministrat që përfaqësojnë krizën e identitetit të kësaj qeverie. Gjysma e tyre nuk fitojnë dot as dhe një zonë të vetme elektorale, por janë aty si produkt i partive statistikisht të papërfillshme dhe fitojnë si kryesues të listave me votat e klonuara me dushk. Po si mundet të drejtojë një ministri të rëndësishme një deputet që tek e tek nuk fiton dot në asnjë nga zonat e Shqipërisë??? Gjysma tjetër e qeverisë është ose në paraburgim, ose në prokurori, ose lëngon e ngordhur politikisht pas kamerdares së imunitetit, teksa hetohet për korrupsion. Një tjetër ministër largohet për korrupsion, të tjerë besoj do të pasojnë se provat janë ulëritëse - ky do jetë epitafi i tyre besoj "një qeveri në paraburgim". Duhet të jesh në thelb një karagjoz i klasit të parë të thuash se biznesi nuk vuan nga kriza energjetike, se shqiptarët sot jetojnë në begati, se korrupsioni është zhdukur, se liritë po mbrohen. Sa delirant mund të jetë një njeri që nuk kupton se Banka Botërore e cilëson vendin e tij më të papërshtatshmin për biznesin, se Freedom House e rendit të fundit në lirinë e medias, se "duart e tij të pastra" ende na rendisin si vendin më të korruptuar. Çuditem me disa analistë që vlerësojnë tek ai bufon shenja sofistikimi - vetëm për faktin se nuk i shqep më ata në dru. Ja ky është turp, që e kemi ulur standardin më poshtë se çdo shoqëri e rajonit, sa mungesa e dhunës fizike nga udhëheqësi na jep prehje. Fatmirësisht shumica e qytetarëve e shohin politikën si një realitet statistikor që duhet t‘u japë përgjigje nevojave të tyre elementare: sa paguhen sot? Sa janë çmimet? Sa është inflacioni - d.m.th pse blejnë më pak gjëra me po ato lekë? Kur do të vijnë dritat? Kur do të gjejnë punë? E kur më në fund nuk do duhet të mbajnë mbi krye disa subspecie të politikës që veç progres nuk sjellin dot? Por jam i ndërgjegjshëm se kjo lojë ka rregulla. E vetmja gjë që mund të bëjmë është të inkurajojmë e ndihmojmë njëri-tjetrin si një komunitet qytetar në këto kohë të vështira, gjersa në zgjedhjet e ardhshme t‘i japim fund kësaj agonie 20-vjeçare të tranzicionit. Kurse koncepti i opozitës duhet zgjeruar përtej opozitës partiake. Opozita e sotme duhet të jetë një aleancë gjithëpërfshirëse e talenteve, ëndrrave, aftësive, frymëzimit, ideve dhe energjive pozitive të gjithë atyre shqiptarëve - shumica jo militantë - të cilët besojnë me gjithë shpirt se përtej së majtës e së djathtës, jemi qenie njerëzore që meritojmë më shumë dinjitet e mirëqenie në vitet 2000 e kusur. Opozita politike nuk mund të mjaftohet me faktin se Berisha është një dështak - a thua se shqiptarët nuk e dinë këtë - por duhet të vazhdojë vetëpastrimin e në prag zgjedhjesh të paraqesë një kontratë me Shqipërinë, të denjë për t‘u besuar, të prekshme për të ndryshuar jetë njerëzish e realiste për të na shëruar njëherë e mirë nga demagogjitë e gërditshme të deri më sotme.

Ish-kryeministri Nano ju ka akuzuar kohët e fundit ju dhe MJAFT-in si autorë të skemës për largimin e tij nga pushteti. A keni një përgjigje?

Për të gjetur autorin e humbjes së vet të turpshme, zotit Nano i duhet diçka e vogël, vetëm një pasqyrë. Aty do të shohë abuzuesin me pushtetin, privatizuesin e shtetit, bixhozxhiun e fateve të kombit, buzuk-shëtitësin gjatë zive kombëtare, burrin e Zonjës së Parë, e të gjithë ato karaktere butaforikë që na dhanë material të pafund për të alertuar publikun mbi abuzimet e zotit Nano. Si dhe Berisha më sipër, zoti Nano është gjithashtu një karagjoz. Berisha është i tillë në thelb, kurse Nano në stil. Pavarësisht ç‘perceptojnë militantët, unë shpreh të njëjtin zell sot për të denoncuar keqqeverisjen si dhe më parë, ndaj dhe zoti Nano s‘duhet të ndiejë trajtim preferencial në këtë çështje. Ama duhet thënë, se njerëz si Nano kanë një mision të madh publik edhe sot. Fjala vjen, zoti Nano po i bën një nder të madh opozitës, duke mpiksur rreth vetes gjithë tumorin politik të së majtës - vetëm një aftësi e rrallë magnetike mund të mbledhë kaq shumë paaftësi dhe injorancë rreth dikujt. Ndaj, për vlerën praktike që ka lëvizja e re, Nano duhet përshëndetur. Por duke folur më seriozisht tani, zoti Nano e sondon publikun po aq sa unë. Me një mbështetje publike as 1%, ai po fillon të kuptojë se dielli i tij ka perënduar, ndaj dhe as kompleksi i Napoleonit nuk mund ta shtyjë dot rreth krijimit të një force të re me impakt në politikë. Ai dhe Berisha tashmë janë "para erës sonë". Me një moshë mesatare të popullsisë 27 vjeç, Shqipëria e sotme nuk përfaqësohet më nga këto fosile.

Cili do të jetë angazhimi juaj në perspektivë. Do të përfshiheni në politikën aktive dhe në çfarë forme?

Po dhe kjo nuk është më sekret. Nuk planifikoj të përfshihem në një parti ekzistuese, por po punoj për ngjizjen e një nisme të re. Kam kaluar një kohë të konsiderueshme Washington, Bruksel e gjetkë për t‘u njohur me disa mënyra alternative të angazhimit politik dhe besoj gjer në fund të vitit do të kemi diçka konkrete. Plani është shumë i thjeshtë. E para, duhen shoqëruar jashtë skene politikanët e dështuar të këtij tranzicioni. Gjysma e kësaj pune ndodhi në vitin 2005 me Nanon dhe shokët e tij. Tashmë publiku duhet të përgatitet për një ndarje nga Berisha dhe berishët që na fyejnë inteligjencën çdo ditë. Për këtë mision unë s‘kam asnjë hezitim dhe jam i bindur se shumica e shqiptarëve dhe komunitetit ndërkombëtar është në këtë valë mendimi. Mbaj mend që isha 5 vjeç kur vdiq Enver Hoxha, pas 20 vjetësh e kam shumë të vështirë të bëj paqe me këta enverë të vegjël - këto gjëra duhet të kishin ndryshuar kohë më parë. Së dyti, një prurje e re në politikë duhet të sjellë dhe ide të reja. Ka djem dhe vajza të shkëlqyer komuniteti ynë, që kanë pasur përvojat më të mira ndërkombëtare apo dhe në vend në fusha të ligjit, financës, mjekësisë, biznesit e çështjeve të zhvillimit që kanë vizionin dhe energjinë për të implementuar këto ide. Fjala vjen, Shqipëria 1 Euro është në thelb një ide brilante. Kur një bufon si Berisha e vjedh si batutë dhe e lëshon në eter nuk ka vlerë. Por, në se dikush merret seriozisht me krijimin e parqeve industriale, inkubatorëve të biznesit, për hartimin e kurikulave arsimore me kontributin e punëdhënësve potencialë, për subvencionimin me x para për çdo vend pune të industrive specifike, për lehtësimin e barrës së taksave, për transformimin e arsimit profesional etj. atëherë kjo ide e Shqipërisë 1 Euro realisht sjell rezultat. Por për këtë duhen njerëz dinjitozë e të përkushtuar, e ndaj dhe kjo lëvizje e re do të fokusohet në organizimin e kapaciteteve më të çmuara shqiptare, që sot mbeten të paangazhuara. Gjithsesi, më shumë në ditët në vazhdim. Besoj se viti që vjen, përveçse i fundit i Berishës e kësisoj i vështirë për Shqipërinë, do të jetë dhe një vit i sipërmarrjeve të fuqishme politike e qytetare që shpresoj do të shënojnë fillimin e ri të Shqipërisë moderne. Unë jam optimist, shumë optimist! Kurajë dhe 1 vit!